آستیگمات چشم چیست و چه علائمی دارد؟
اگر نوشته‌های دور و نزدیک را تار می‌بینید، شب‌ها چراغ‌ها کشیده و پخش‌شده به نظر می‌رسند یا کودک‌تان مدام چشم‌هایش را ریز می‌کند، ممکن است پای یک مشکل شایع بینایی در میان باشد؛ آستیگمات چشم.
اما نکته‌ای که شاید ندانید این است که آستیگمات فقط باعث تاری دید نمی‌شود و اگر در کودکی اصلاح نشود، ممکن است روی رشد بینایی کودک هم تأثیر بگذارد. در این مطلب با علائم آستیگمات، روش تشخیص و ارتباط آن با تنبلی چشم آشنا می‌شوید.
آستیگمات چشم چیست؟
آستیگماتیسم یکی از عیوب انکساری چشم است که معمولاً به دلیل نامنظم بودن انحنای قرنیه یا عدسی ایجاد می‌شود. در حالت طبیعی، نور پس از ورود به چشم روی یک نقطه از شبکیه متمرکز می‌شود؛ اما در چشم آستیگمات، نور به‌درستی روی یک نقطه متمرکز نمی‌شود و تصویر می‌تواند تار یا تحریف‌شده باشد.
آستیگمات ممکن است به‌تنهایی یا همراه با نزدیک‌بینی و دوربینی وجود داشته باشد. این مشکل در کودکان و بزرگسالان شایع است و در بسیاری از موارد با عینک، لنز تماسی یا روش‌های مناسب دیگر قابل اصلاح است.
علائم آستیگمات چشم چیست؟
علائم آستیگمات بسته به شدت آن متفاوت است. بعضی افراد آستیگمات خفیف دارند و متوجه مشکل خاصی نمی‌شوند؛ اما در موارد دیگر، نشانه‌های زیر ممکن است دیده شوند:
• تاری دید در فاصله نزدیک یا دور
• خستگی چشم هنگام مطالعه یا کار با صفحه‌نمایش
• سردرد، به‌خصوص پس از فعالیت‌های چشمی
• ریز کردن چشم‌ها برای واضح‌تر دیدن
• دشواری در دیدن جزئیات یا تشخیص خطوط
• پخش شدن نور چراغ‌ها و دشواری دید در شب
در کودکان، نشانه‌ها همیشه واضح نیستند. نزدیک شدن بیش از حد به کتاب یا تلویزیون، کج کردن سر هنگام نگاه کردن و بی‌علاقگی به فعالیت‌های دیداری می‌توانند دلایل مختلفی داشته باشند؛ بنابراین نباید صرفاً بر اساس این نشانه‌ها آستیگمات را تشخیص داد.
از کجا بفهمیم چشم کودک آستیگمات دارد؟
یک نکته مهم این است که کودک نمی‌تواند همیشه تشخیص دهد که دید طبیعی دقیقاً چه تفاوتی با دید تار دارد. اگر از ابتدا تصویر را واضح ندیده باشد، ممکن است تاری دید را طبیعی بداند و هیچ شکایتی نداشته باشد. به همین دلیل، معاینه چشم‌پزشکی و بررسی عیوب انکساری اهمیت زیادی دارد؛ حتی زمانی که کودک از مشکل بینایی صحبت نمی‌کند.
آزمایش بینایی به‌تنهایی در همه کودکان کافی نیست و ممکن است برای اندازه‌گیری دقیق نمره چشم، معاینه با قطره‌های مخصوص لازم باشد. اگر کودک سردردهای مکرر دارد، هنگام مطالعه زود خسته می‌شود یا در دیدن تخته مدرسه مشکل دارد، بهتر است برای بررسی وضعیت بینایی او با متخصص مشورت کنید.
آیا آستیگمات باعث تنبلی چشم می‌شود؟
آستیگمات به‌خودی‌خود به معنی تنبلی چشم نیست؛ اما آستیگمات اصلاح‌نشده، به‌ویژه اگر شدید باشد، می‌تواند خطر ایجاد تنبلی چشم را در دوران رشد بینایی افزایش دهد. در این شرایط، تصویر تار و نامناسبی که به مغز می‌رسد ممکن است مانع رشد طبیعی بینایی شود.
این مسئله به‌خصوص زمانی اهمیت دارد که آستیگمات در یک چشم شدیدتر از چشم دیگر باشد یا هر دو چشم تصویر واضحی دریافت نکنند. تنبلی چشم در صورت تشخیص دیرهنگام ممکن است به کاهش ماندگار دید منجر شود؛ به همین دلیل، تشخیص زودهنگام عیوب انکساری و پیگیری درمان آن‌ها اهمیت زیادی دارد. البته همه کودکان مبتلا به آستیگمات دچار تنبلی چشم نمی‌شوند.
درمان آستیگمات چشم چگونه است؟
روش درمان به شدت آستیگمات، سن فرد و وضعیت سلامت چشم بستگی دارد. عینک و لنزهای تماسی مخصوص آستیگمات از روش‌های رایج اصلاح این عیب انکساری هستند. در برخی بزرگسالان واجد شرایط نیز ممکن است جراحی اصلاح عیوب انکساری پیشنهاد شود.
اگر آستیگمات باعث تنبلی چشم شده باشد، اصلاح نمره چشم به‌تنهایی همیشه کافی نیست و ممکن است درمان‌های دیگری مانند بستن چشم سالم، طبق نظر متخصص، لازم باشد.
آیا می‌دانستید آستیگمات می‌تواند زمینه‌ساز تنبلی چشم باشد؟
در سایکلاپس، هدف فقط اصلاح دید نیست؛ بلکه آگاهی از مشکلات بینایی و توجه به تشخیص به‌موقع آن‌ها نیز اهمیت دارد. سایکلاپس یک بسته درمان خانگی تنبلی چشم است که با استفاده از عینک واقعیت مجازی، کنترل بلوتوثی و نرم‌افزار اختصاصی، تمرین‌های دیداری را در قالب بازی‌های دوچشمی و محتوای سینمایی ارائه می‌کند.